Het dorp Vilsteren ligt in zijn geheel op het landgoed. De structuur van het dorp wordt enerzijds bepaald door de agrarische ontstaansgeschiedenis (een esdorp) en anderzijds door de eeuwenoude relatie met het landgoed. De kern van het dorp bestaat uit een kleine weide met daar omheen o.a. de kerk, de pastorie, enkele boerderijen, de molen en Huis Vilsteren. Het beleid van het landgoed is er op gericht te voorkomen dat het dorp een visueel eiland in het landgoed wordt. De overgang van het wat strakkere en goed onderhouden ontwerp van het park van de historische buitenplaats Huis Vilsteren naar de meer natuurlijke bossen buiten het dorp, verloopt dan ook geleidelijk.
Ook met nieuwbouw en verbouwingen is het landgoed altijd erg zorgvuldig omgegaan. Dit heeft ertoe geleid dat het grootste gedeelte van het dorp de officiële status van beschermd dorpsgezicht heeft gekregen. Deze status beperkt zich niet tot alleen de in het dorp aanwezige gebouwen, maar richt zich nadrukkelijk ook op het samenspel van gebouwen, groene elementen, open stukken, de relatie tussen het dorp en het omliggende gebied e.d.
De bewoners
De bewoners van Vilsteren vormen een hechte gemeenschap. De kerk, de school en het verenigingsleven functioneren prima. Plaatselijk Belang Vilsteren is een belangenvereniging voor de bewoners. Eén van de belangrijkste doelstellingen van Plaatselijk Belang Vilsteren is om de leefbaarheid in het dorp te behouden. Een manier om deze in stand te houden, is ervoor te zorgen dat het dorp niet te sterk vergrijst, zodat de school en de diverse verenigingen voldoende draagvlak behouden voor hun activiteiten.
De onderlinge saamhorigheid wordt versterkt doordat Vilsteren een katholieke enclave is. Dit is een gevolg van het feit dat de landgoedeigenaren altijd katholiek zijn gebleven. De huidige parochie telt ca. 680 leden.
De school, de kerk en de verenigingen samen vormen het fundament voor de leefbaarheid van het dorp.
Wat is er te doen in Vilsteren?
Het grote aantal voor een groot deel jaarlijks terugkerende activiteiten die de bewoners en de verenigingen samen organiseren, is het beste bewijs voor de sterke gemeenschapszin in Vilsteren. Onder 'Activiteiten' vindt U de evenementenkalender. Deze bevat informatie over de jaarlijks terugkerende activiteiten als het paasvuur, Dagje mooi Vilsteren, de levende kerststaltocht e.d. en over eenmalige evenementen als concerten, excursies e.d.
